NFZ, lekarz POZ i IKP: jak korzystać z publicznej ochrony zdrowia w Polsce
Numer PESEL i ubezpieczenie zdrowotne to dwie różne rzeczy. PESEL identyfikuje osobę, ale sam nie daje automatycznie prawa do bezpłatnych świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Prawo do leczenia może wynikać między innymi z zatrudnienia, prowadzenia działalności, zgłoszenia jako członek rodziny, statusu studenta w określonych sytuacjach albo dobrowolnej umowy z NFZ.
Najpierw ustal tytuł do ubezpieczenia
Pracownika zatrudnionego na umowę o pracę zgłasza do ubezpieczenia pracodawca. Osoba ubezpieczona może zgłosić nieubezpieczonych członków rodziny, jeśli spełniają warunki ustawowe. Przy zmianie pracy albo zakończeniu umowy warto sprawdzić, czy zgłoszenie nadal jest aktywne. Placówki weryfikują uprawnienia w systemie eWUŚ, zwykle na podstawie numeru PESEL i dokumentu tożsamości.
Jeśli system pokazuje brak uprawnień, mimo że składki są opłacane, należy skontaktować się z płatnikiem składek, ZUS lub właściwym oddziałem NFZ. W placówce można też złożyć oświadczenie o prawie do świadczeń, ale powinno być ono zgodne ze stanem faktycznym. Nie należy podpisywać takiego dokumentu wyłącznie po to, by ominąć negatywną weryfikację.
Dobrowolne ubezpieczenie
Osoba mieszkająca w Polsce, która nie ma obowiązkowego ubezpieczenia, nie jest zgłoszona jako członek rodziny i nie podlega publicznemu systemowi w innym państwie UE lub EFTA, może w określonych przypadkach zawrzeć dobrowolną umowę z NFZ. Wniosek składa się do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ, a następnie dokonuje zgłoszenia w ZUS. Składka zależy od aktualnej podstawy, a po przerwie w ubezpieczeniu dłuższej niż trzy miesiące może pojawić się dodatkowa opłata.
Warunki zależą od statusu pobytowego i indywidualnej sytuacji. Przed podpisaniem umowy warto skonsultować listę dokumentów z oddziałem NFZ i nie opierać się na starych kwotach znalezionych w poradnikach, ponieważ podstawa składki jest aktualizowana.
Jak wybrać lekarza POZ
Po potwierdzeniu prawa do świadczeń można wybrać lekarza, pielęgniarkę i — jeśli dotyczy — położną podstawowej opieki zdrowotnej. Deklarację składa się w przychodni albo elektronicznie przez Internetowe Konto Pacjenta. Bez podawania powodu można bezpłatnie zmienić każdą z tych osób dwa razy w roku kalendarzowym. Dodatkowa zmiana jest bezpłatna między innymi po przeprowadzce, zamknięciu przychodni lub zakończeniu pracy przez wybranego lekarza.
Internetowe Konto Pacjenta
IKP ma każda osoba posiadająca numer PESEL. Po zalogowaniu na pacjent.gov.pl można sprawdzać e-recepty, e-skierowania, historię części świadczeń i złożone deklaracje POZ. Dostęp jest możliwy między innymi przez Profil Zaufany, wybrane banki, e-dowód lub aplikację mObywatel. Sam dostęp do IKP nadal nie zastępuje ubezpieczenia.
Praktyczna lista
- Sprawdź, kto zgłasza cię do ubezpieczenia i od jakiej daty.
- Załóż dostęp do IKP i zweryfikuj swoje dane oraz deklarację POZ.
- Wybierz przychodnię, która ma umowę z NFZ i przyjmuje nowych pacjentów.
- Zachowaj dokumenty potwierdzające zatrudnienie, zgłoszenie rodziny lub dobrowolną umowę.
- W nagłym zagrożeniu życia dzwoń pod 112 lub 999; SOR nie zastępuje zwykłej wizyty w POZ.
